Proef: vers bermmaaisel als bodemverbeteraar

Langs rijks- en provinciale wegen wordt bermmaaisel meestal afgevoerd, zodat kruiden en bloemen kunnen groeien en bloeien. Het maaisel wordt vervolgens naar een composteerbedrijf gebracht. Dit transport kost veel geld.

Oplossing

Vers bermmaaisel direct als bodemverbeteraar gebruiken, biedt duurzame kansen. Voor bermbloeiers, voor bijen en andere insecten, voor de gewassen op de akkers. En dat tegen veel lagere kosten. Er is nog een aantal andere voordelen:

  • belangrijke voedingstoffen blijven behouden zoals stikstof, fosfor en kalium
  • een gezonde bodem is bestand tegen veel regen en tegen droge periodes
  • minder ongedierte
  • betere kwaliteit van grond- en oppervlaktewater
  • opstaan van meer (soorten) planten, insecten en dieren
  • (minder kosten door) geen gebruik van kunstmest

Knelpunt

Er is wel een knelpunt waar we rekening mee moeten houden. En dat is de mogelijke wisselende kwaliteit van het bermmaaisel en het effect daarvan op de akkers.

Daarom onderzoekt de universiteit van Wageningen (WUR) hoe en in welke dosis en samenstelling bermmaaisel het best kan worden gebruikt om bodem en gewassen te verbeteren.

Proef WUR

Gedurende 4 jaar voert WUR een proef uit op meerdere akkers op zandgrond in de 2 Brabantse gemeenten Sint Anthonis en Gilze-Rijen.

In elke akker liggen 10 proefvlakken van elk 100 m2. Elk proefvlak krijgt 1 van 5 maaiselbehandelingen met vroege mais of wintertarwe:

  • Vers maaisel met hoge koolstof/stikstof verhouding
  • Vers maaisel met lage koolstof/stikstof verhouding
  • Gecomposteerd (zomer)maaisel
  • Gefermenteerd (zomer)maaisel
  • Geen maaisel (controle)

Voorbereiding

Inmiddels is de beginsituatie in iedere akker vastgelegd en is 1 meter berm gemaaid. Dit maaisel wordt deels gecomposteerd en deels gefermenteerd. Dit gebruikt WUR voor de behandelingen in oktober.

In september en oktober worden ook nog verschillende bermen gemaaid; bermen die rijk zijn aan bloemen en kruiden, en bermen die dat juist niet zijn.

Werkwijze

Direct na de oogst van de huidige gewassen, wordt het maaisel vers gebruikt op de akkers. Daarnaast gaat het gecomposteerde maaisel erop. Het maaien en opbrengen van het maaisel wordt elk jaar herhaald op akkers met de 2 gewassen mais en wintertarwe.

Het hele jaar door voert WUR metingen uit aan de bodem om inzicht te krijgen in de processen die plaatsvinden.

Aan de slag met het eindrapport

De laatste oogst is in september 2022 en dan eindigt ook de proef. Op dat moment wordt de bodemkwaliteit gemeten en vergeleken met de beginsituatie.

Het eindrapport bevat praktische conclusies en aanbevelingen voor boeren over het nut van ondergewerkt vers maaisel en de opbouw van organische stoffen en een rijk bodemleven.

Opdrachtgevers

WUR voert het onderzoek uit in opdracht van de provincie Noord-Brabant, de gemeenten Sint Anthonis en Gilze-Rijen en de waterschappen Aa en Maas, De Dommel en Brabantse Delta.